Gepersonaliseerd leren realiseren

Gepersonaliseerd leren realiseren

Erno Mijland 5 september 2017

Met gepersonaliseerd onderwijs willen we recht doen aan individuele talenten van kinderen. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, blijkt in de praktijk. Want hoe bedien je bijvoorbeeld je 30 verschillende leerlingen op maat? Op 31 augustus gingen zo’n 60 adviseurs van BCO Onderwijsadvies en Innofun in gesprek met een kleine 20 leerkrachten en andere professionals uit de dagelijkse praktijk. Doel: samen tot praktische oplossingen komen die de leerkracht ontlasten en die het leren door de leerling verrijken.

De grote omkering

In het ochtendprogramma deelden de gasten hun ervaringen met gepersonaliseerd leren. Een van de conclusies was dat de organisatie van het leren écht anders moet. Traditioneel ‘one size fits all’-onderwijs begint bij de inrichting van de organisatie (jaargroepen, lokalen), zoekt daar een aanbod bij (methodes) om vervolgens gereedschappen te gebruiken die inzicht geven in de vorderingen van de leerlingen (toetsen). In een van de gesprekken ontstond de gedachte dat je voor gepersonaliseerd leren precies andersom moet werken. Eerst probeer je inzicht te krijgen in de leerling (voorkennis, motivatie, leervoorkeuren), bijvoorbeeld door het voeren van leergesprekken of doelengesprekken. Daar zoek je een aanbod bij (bronnen, werkvormen). Tot slot onderzoek je hoe je een en ander het best kunt organiseren. Een grote omkering, zo blijkt. In de praktijk merken leraren onder andere dat het veel tijd en moeite kost om passend aanbod te vinden. Het betekent vaak: zelf maken en arrangeren.

Co-creatie

Vanuit de inzichten en ideeën uit de gesprekken in de ochtend, gingen de adviseurs van BCO Onderwijsadvies en Innofun in de middag aan de slag met het ontwerpen van (prototypen van) eenvoudige, ondersteunende ‘tools’, zoals werkvormen, checklists, verwijzingen naar goede bronnen en digitale oplossingen, praktische tips enzovoort. Er werd bijvoorbeeld gewerkt aan tools die helpen om meer inzicht te krijgen in wat een leerling nodig heeft, zoals een formulier voor een doelengesprek, een keuzewerktijdplanner en een Hoe-Gaat-Ie-Praatplaat. De tools zijn ondersteunend aan het gesprek met de leerling en geven ideeën voor wat voor aanbod er nodig is. Inzicht in de leerlijnen is een belangrijke voorwaarde om tot passende arrangementen te komen. Vanuit het principe ‘learning by doing’ hebben de adviseurs de scholen uitgenodigd de tools in de praktijk uit te proberen en daar samen van te leren.

De leerling aan zet

Meer individuele aandacht in steeds grotere groepen: het lijkt met elkaar in tegenspraak. En dat is het ook als je alle verantwoordelijkheid en het daarbij komende werk bij die ene leerkracht neerlegt. Een oplossing is om de leerling een actievere rol te geven bij hun eigen leerproces. Dat ontlast niet alleen de leerkracht, maar het verhoogt ook de betrokkenheid en geeft de leerling meer kennis over het leren zelf. Vormen hiervan zijn door de leerling zelf bijgehouden portfolio’s, zelf keuzes maken voor leeractiviteiten (keuzewerktijd) en leerlingen een actievere rol geven in het gesprek over wat werkt en wat beter kan in de dagelijkse praktijk.

Teamwork

De transitie maken naar meer gepersonaliseerd onderwijs vraagt om het nadenken over andere organisatievormen, bijvoorbeeld met variabele groepsindelingen en gebruik maken van specifieke talenten en vaardigheden binnen het team. Personeelskrapte is een extra reden om te kijken naar slimme vormen van organiseren. Goed teamwork biedt kansen om samen leerlijnen in beeld brengen, elkaar beelden geven bij de aanpakken die je in de praktijk hebt uitgeprobeerd, (digitale) oplossingen bedenken en uitwerken om de administratieve last te verminderen enzovoort. Een werkvorm om dit te ondersteunen is het werken met bordsessies (zie dit artikel in Didactief), Lesson Study of Sprints (Innofun). Ook hier geldt: betrek waar mogelijk leerlingen.

Verder met gepersonaliseerd leren

Meer recht doen aan individuele talenten van kinderen is geen gemakkelijke opgave. Maar het kan omdat het moet. De samenleving vraagt om uniek talent, gemotiveerde burgers die een leven lang aan hun ontwikkeling blijven werken. En: het moet omdat het kan. We hebben immers steeds meer kennis en (digitale) gereedschappen tot onze beschikking. ‘One size fits all’ omdat het niet anders kan, is geen valide positie meer. Van inzicht naar aanbod naar organisatie: het is precies zoals de adviseurs BCO Onderwijsadvies en Innofun steeds meer ondersteunen bij scholen die de transitie naar meer gepersonaliseerd leren willen oppakken. Samen met de scholen willen we inzicht krijgen in de ‘pain’ (wat gaat nog niet goed) en de ‘gain’ (wat gaat al goed), hierbij een passend aanbod bieden en samen met de scholen een passende aanpak organiseren.

Er zijn 0 reacties

Wij horen graag uw mening, laat een reactie achter

Velden met een * zijn verplicht.